آموزش شیمی دبیرستان / استان خوزستان

پاسخ : به نام خدا و با سلام

مقداری از هر ماده، برحسب گرم یا مول، كه كارایی آن در واكنشهای شیمیایی معادل یك گرم هیدروژن است، اكی‌والان یا وزن هم ارز آن ماده می‌گویند. به عنوان مثال 5/36 گرم كلریدریك اسید (HCL = 1 + 35.5) معادل یا داری یك گرم ئیدروژن اسیدی است، درنتیجه این مقدار كلریدریك اسید یك اكی والان گرم آن را تشكیل می‌دهد. درنتیجه انحلال 5/36 گرم از این اسید در یك لیتر محلول، یك محلول یك نرمال را تشكیل می‌دهد .

برای معین كردن اكی‌والان گرم یك ماده می‌توان از رابطه E=M/N استفاده نمود كه در آن M جرم مولی ماده است. اما مقدار N بستگی به نوع ماده واكنش دارد.
.M/ N وزن نمونه = E اکی والان یا وزن هم ارز

N =برای یک اسید برابر تعداد هیدروژنهای اسیدی، برای یک باز برابر تعداد OH های منفی باز و برای یک نمک برابر اعداد اتم فلزی ضردر ظرفیت فلز درنمکمی باشد. در واکنش های مختلف، N
برحسب نوع واکنش تعیین می شود.
حال این عدد N برای اگزالیک اسید برابر 2 می باشد زیرا دارای دو هیدروژن اسیدی می باشد. بنابراین وزن اکی والان آن برابر 126 (که جرم مولکولی آن است) تقسیم بر 2 می باشد که پاسخ آن می شود . یعنی یک اکی والان آن برابر با 63 است.

ppm خلاصه شده ی عبارت part per million یا قسمت در میلیون می باشد.
برای محلول‌های بسیار رقیق ، معمولا غلظت بر حسب قسمت در میلیون (ppm) بیان می‌شود.

(۶ ^۱۰*جرم محلول)/جرم ماده حل شونده=ppm

اگر حلال ، آب باشد و مقدار ماده حل‌شونده چنان کم باشد که چگالی محلول هم‌چنان g.mL-1 1,0 باقی بماند، در اینصورت رابطه به قرار زیر خواهد بود:

لیتر محلول/میلی گرم ماده حل شونده≈ppm

یا
1000 میلی لیتر محلول/میلی گرم ماده حل شونده =PPM

بنابراین 3 میلی اکی والان برابر 189/0 گرم یا 189 میلی گرم می باشد. که اگر این مقدار در 1000 گرم محلول وجود داشته باشد، 189 ppm می شود. درواقع میزان ppm ان به این بستگی دارد که در چه مقدار آب حل شود.